قسمت دوم
با این حساب مخاطب شما در الفبا افراد بزرگسال خانوادهاند؟
بله. ما در الفبا با مادر و پدر، معلم، تصمیمگیران، فعالان فرهنگی حوزه کودک و عموم جامعه حرف میزنیم تا با هم شرایط زندگی و رشد کودکان را بهبود ببخشیم. فیلمهای آموزشی هم درست در همین راستا قرار است تاثیرگذار باشند. هدف آموزش در عرصههای مختلف مربوط به کودکی است: تربیت، شناخت تن، پرهیز از کلیشههای جنسیتی، محیط زیست.
انیمیشنها جالبند. برای من که مادر یک کودک شش ساله هستم کاملا کاربردی بودند. برنامه بلندمدتی برای تولید یا صداگذاری انیمیشنهای آموزشی دارید؟
بله. بازخوردها هم کلام شما را تایید میکنند. خودمان هم دوست داریم که بخش فیلمها را به شکل حرفهایتر و گستردهای کار کنیم، چون مخاطب با آن ارتباط بهتری برقرار میکند و این مدیوم، تاثیرگذاری بیشتری نسبت به متن دارد. متاسفانه نبود امکانات و محدودیتهای مربوط به کار داوطلبانه در ایران تا حدی دستوپایمان را بسته است. شاید چون هدف نهایی ما رساندن صدایمان به عموم جامعه است، برای همین است که تلاش میکنیم بخش رسانه تصویری الفبا را تقویت کنیم
چه نهاد یا فردی شما را حمایت میکند؟
الفبا اسپانسری ندارد و به صورت داوطلبانه اداره میشود. توجه کنید که الفبا تنها به آسیبها نمیپردازد، بلکه ما به مسائل مربوط به کودکی مثل آموزش و پرورش، امور فرهنگی و هنری مثل کتاب و سینما، آسیبهای کودکی، فلسفه برای کودکان، مسائل مربوط به کودکانی با نیازهای ویژه و … میپردازیم. ما سعی کردهایم نگاه ویژهای به مبحث کودک و ارتباط او با رسانه داشته باشیم. البته این کار آسانی نیست، چون وبسایت ما بدون بودجه اداره میشود.
از چه دورهای نسبت به آسیبها و معضلات اجتماعی دغدغه جدی پیدا کردید؟
دغدغههای اجتماعی همیشه وجود دارند و نادیده گرفتن آنها آسان نیست. من فکر میکنم توانایی ندیدن آسیبهای اجتماعی یک خاصیت ویژه باید باشد. هر انسانی که به حد متوسطی از تجربه زیست گروهی و بلوغ اجتماعی رسیده باشد، امکان نادیده گرفتن آسیبهای اجتماعی را نخواهد داشت. حالا میزان این کنش اجتماعی در افراد مختلف تفاوت دارد. من میتوانم بگویم از وقتی که خودم را شناختم به نوشتن و ادبیات علاقمند بودم، به حوزه فرهنگ به طور کلی علاقه داشتم و از دوران کودکی و بهویژه در نوجوانی به شکل جدی و متمرکزی درگیر فعالیتهای فرهنگی در زمینه ادبیات و تئاتر شدم. روزنامهنگاری فعالیت حرفهای من شد و این حرفه با مسائل اجتماعی ارتباط فعال دارد.
آسیبهای اجتماعی به میزان تاثیرگذاری جایگاه متفاوتی دارند. به نظر شما کدام یک از معضلات، امروز زخم بیشتری ایجاد میکند؟
برای من دستکم در این برهه زمانی، بحث کودک مهمتر است. دلیلش آن است که کمتر به این موضوع پرداخته میشود. زمانی که وبسایت الفبا را راهاندازی کردم، تقریبا هیچ رسانه آنلاینی به شکل تخصصی به کودکان نپرداخته بود. در حال حاضر هستند رسانههایی وابسته به برخی نهادها مثل کانون پرورش فکری و آموزش و پرورش که در حوزه ادبیات و فرهنگ کودک و نوجوان فعال هستند، یا رسانههای گروههای حامی کودک که تنها به آسیبهای اجتماعی در حوزه کودک میپردازند.
هدفتان به طور مشخص چیست؟
هدف ما در وبسایت الفبا بهبود و غنیسازی دوران کودکی است، توجه به جنبههای مختلف اجتماعی، روانی، تربیتی و فرهنگی زندگی کودکان.
بازخورد هم گرفتهاید ؟
خوشحالم که بهویژه از مخاطبان متخصص در حوزه کودک، بازخوردهای مثبت و انرژیبخش میگیریم. هم اینجا دوست دارم بگویم که تعدادی از همکاران نویسنده و مترجم ما، در واقع از جمع مخاطبان به گروه همکاران داوطلب الفبا پیوستند. این به نظر من اتفاق فرخنده و خوشایندی است.
شما به عنوان یک کنشگر اجتماعی، تلاش داوطلبان و فعالان حقوق کودک را معنادار و موثر میدانید؟
بله. به نظرم آنها میتوانند با هدف از بین بردن آسیبها، اقدامات مختلفى انجام بدهند. باید صداى قربانیان را بلند کنند، کمکهاى افراد، گروهها، سازمانها و دولت را بهسوى آن آسیب اجتماعى خاص هدایت کنند، خلاءهاى قانونى که موجب ایجاد یا تشدید یک آسیب اجتماعى مىشود را بیابند و از طریق آموزش و فرهنگسازی، رفع این موانع یا خلاءهاى قانونی را به خواست عمومى جامعه تبدیل کنند و براى همه اینها هم باید برنامهریزى کنند، روشها را به شکل علمى آسیبشناسى کنند و بهبود دهند.
شما شرح وظایف فعالان مدنی را ذکر کردید، اما نگفتید که در ایران گروههای مختلف کنشگران اجتماعی، از همدلی و تعامل گروهی هم برخوردارند؟
آنها هر کدام هدف اصلى خود را پرداختن به یک دغدغه اجتماعى مشخص تعیین کردهاند و با اینکه در این راه ناگزیرند با هم تعامل، هماندیشى و کنش جمعی داشته باشند، اما متاسفانه با یک نگاه مختصر میتوان فهمید که گروههای کنشگر اجتماعی در ایران چندان تعامل و همدلی ویژهای با هم ندارند.
یک آسیبى که متاسفانه در فعالیتهاى گروههاى کنشگران اجتماعى وجود دارد، وجود نوعى نگاه گعدهاى، رقابتى و گاهى رانتى است. ( منظورم اینجا رانت ناشى از حضور یک فعال شناخته شده یا به اصطلاح سلبریتى است.) بارها مواجه شدهام با گروههاى فعال زنان که برخوردشان با رسانههای فعالان کودک و یا حتى فعالان دیگر حیطههای زنان بسیار گزینشى و آنهم با سنجههاى غیرحرفهاى و گاهی غیراخلاقى بوده است.
به فعالان زن اشاره کردید. الفبا در مورد زنان آسیبدیده هم فعالیت می کند؟
به گمانم بسیارى از آسیبهاى اجتماعى در هم تنیده هستند و روابط علت و معلولى پیچیدهاى بین آنها برقرار است. به همین دلیل است که شما در بین پرسشها مرتب از من مىخواهید که موضع و اولویت خودم را بین مسائل مربوط به کودکان و مسائل زنان مشخص کنم. واقعیت این است که این دو به راحتى قابل تفکیک نیست. همانطور که گفتم هدفم را ایجاد رسانهاى حرفهاى براى پرداختن به امور کودک تعیین کردهام. اما مگر مىشود از کودک گفت ولى با مسائل مربوط به مادران بیگانه بود و یا از کنار مباحث مربوط به جنسیت، کلیشههاى جنسیتى و آسیبهاى اجتماعى حوزه زنان عبور کرد؟ نمىتوان براى کنش اجتماعى حد و مرز موضوعى مشخص کرد.
پینوشت : برای استفاده از مطالب آموزشی الفبا به آدرس زیر مراجعه کنید
وبسایت www.alephba.org
کانال تلگرام :t.me/aleph_ba