مبارزه با کودک آزاری

گفت‌وگو با کودکان

آیا تا به حال با کودکان در مورد مسائل مربوط به بدن، تعیین حدود و رابطه‌ی صمیمی صحبت کرده‌ یا سعی کرده‌اید صحبت کنید؟ اگر بله، احتمالاً می‌دانید که این کار می‌تواند احساس ناخوشایندی ایجاد کند. به عنوان والدین یا بزرگترها، ممکن است از این موضوع به دلیل ترس از ایجاد هراس در کودکان یا فراخواندن افکار نامناسب امتناع کنیم. زبان- دشواری یافتن کلمات مناسب و چارچوب صحیح- و همین‌طور چالشِ یافتن سطح مناسب بحث هم می‌تواند به عنوان مانع در نظر گرفته شود: چگونه کودک من با این موضوع برخورد می‌کند؟ آیا زیادی پیش می‌روم؟ چگونه می‌توانم این را توضیح دهم؟ شاید این دغدغه‌ها برای شما آشنا به نظر بیاید.

در مورد چرایی لزوم گفت‌وگوی صریح با کودکان در مورد حق بر بدن‌شان، محدودیت‌های رفتار و اعمال دیگران نسبت به بدن آنها و برعکس، دلایل مهمی وجود دارد. بنابراین حتی اگر در مورد کلمه‌ها اشتباه کنیم، در سطحِ اشتباهی از بحث قرار گیریم و مجبور باشیم دوباره شروع کنیم، هنوز با سعی در داشتنِ ذهنی باز و صراحت کلام، به کودکان کمک بزرگی می‌کنیم. با مبادرت به صحبت در مورد مسائلِ محرمانه باعث می‌شویم که کمتر تابو باشند، و این یک پیام مهم به کودک می‌دهد: حرف زدن در این مورد اشکالی ندارد. ما با ایجاد این آگاهی در کودکان که بدن‌شان ارزشمند است و حق تصمیم‌گیری در مورد آن به خودشان تعلق دارد، احساس امنیت را برای‌شان فراهم می‌کنیم.

کنجکاوی‌ای که کودکان از سنین پایین در مورد بدن خود و دیگران دارند امر مثبتی است و باید تشویق شود. در عین حال مهم است که با برخی قوانین و دستورالعمل‌های کم و بیش صریح، مسائلی را روشن کنیم. برای مثال، ممکن است زمانی که به بیرون از خانه می‌رویم، به کودکان اجازه ندهیم به قسمت‌های شخصی بدن‌شان دست بزنند. تأکید می‌کنیم که برخی قسمت‌های بدن مشخصاً حساس هستند و باید با احترام و مراقبت با آنها برخورد کرد. در عین حال ما مرزهای مشخصی در مورد بدن خودمان داریم. حتی اگر رابطه‌ی فیزیکی خوب و صمیمانه‌ای با کودکانمان داریم، از همان ابتدا مشخص می کنیم که برای این صمیمیت هم مرزهایی وجود دارد. به این طریق، صمیمیت با امنیت همراه می‌شود.

کودکان همانطور که بزرگ می‌شوند، کنجکاوی‌شان نیز افزایش پیدا کرده و علاقه‌شان به روابط صمیمی شکل می‌گیرد و نیازشان به راهنمایی و صحبت در مورد مرزها تغییر می‌کند. مهم است که به عنوان بزرگسال، برای صحبت در مورد هنجارها، درست، نادرست و رشد بدن حتی در سال‌های نوجوانی نیز در دسترس باشیم.

با در دسترس بودن به عنوان بزرگسال و والدین برای بحث و گفت‌وگو در مورد این مسائل- در طول تمام مراحل رشد کودک- به درک قوی‌تر کودک از خود و ایجاد احساس امنیت در وی کمک می‌کنیم.

اما چه زمانی برای صحبت با کودکان مناسب است و چگونه؟ صحبت کردن با کودکان، تا حدی برخلاف آنچه ما احتمالاً تصور می‌کنیم، به معنای نشستن برای یک مکالمه‌ی طولانی و جدی در یک زمان دقیق و مشخص نیست. بلکه بیشتر یک نگرش است و به معنای اینکه حواسمان جمع باشد و فرصت‌های مناسب در زندگی هرروزه را شناسایی کرده و این کار را به صورت مداوم، در طی دوران کودکی انجام دهیم.

چه کودک خردسال داشته باشید و چه نوجوان، نیاز دارید که با آنها در مورد این مسائل صحبت کنید. باید زبان و مفاهیمی متناسب با سطح رشد کودک اتخاذ کنید و این امر می‌تواند به روش‌های مختلف انجام شود.

چگونه این کار را انجام می‌دهید؟ کودک سه ساله چه چیزی را درک می‌کند؟ و با یک نوجوان چگونه صحبت می‌کنید؟ در صفحات پیش رو در مورد اینکه چگونه با کودکان در همه‌ی سنین صحبت کنید به شما توصیه‌هایی ارائه می‌دهیم.

کوچک‌ترین کودک

کودکان خردسال بسیار سرگرم شناخت خود و اطرافشان هستند. زمان زیادی صرف کشف این می‌شود که بدن چگونه کار می‌کند و چه کارهایی می‌تواند یا نمی‌تواند انجام دهد. این کار اغلب، صرفاً به این دلیل که کودک وابسته به کمک است، با همراهی بزرگترها انجام می‌شود.

در تمام مواقعی که مواظب کودک هستید و از او مراقبت می‌کنید، برای مثال زمانی که او را حمام می‌کنید، پوشکش را عوض می‌کنید، کرِم بدن می‌زنید یا به او غذا می‌دهید، می‌توانید به شیوه های مختلف این موضوع را انتقال دهید که این بدن خود کودک است، ارزش خود را دارد و در تصمیم‌گیری‌های مربوطه، حتی زمانی که شخص دیگری برای کمک به وی لازم است، می‌توانید به او یاری برسانید.

یک راه خوب برای دستیابی به این امر آن است که هرچه سریع‌تر ( کودک می‌تواند حتی یک ساله باشد) به کودکان اجازه دهید که یادگیری چگونگی شستن قسمت‌های خصوصی خود را آغاز کنند. در ابتدا می‌توانید در حمام به او نشان دهید که چگونه آلت تناسلی و پشت خود را بشوید و بعد به کودک اجازه دهید خودش این کار را امتحان کند. راه دیگر این است که که به کودک اجازه دهید در تعویض پوشک دخالت داشته باشد و هرچه زودتر به او اجازه دهید که خودش را پس از استفاده از توالت تمیز کند.

دهان نیز یک قسمت شخصی بدن است. کودک را در سنین اولیه تشویق کنید که خودش غذا بخورد (حتی اگر کثیف کاری شود) و غذا را به زور در دهان او نگذارید. از آنجا که کودکان خردسال به کمک بزرگترها وابسته‌اند و نمی‌توان همیشه به آنها اجازه داد برای خودشان تصمیم بگیرند، مهم است که زمان بگذاریم و برای آنها توضیح دهیم چرا کارهایی مانند تعویض پوشک انجام می‌دهیم، و چرا گاهی اوقات باید کاری کنیم که کودکان حس خوبی نسبت به آن ندارند یا نمی‌خواهند آن را انجام دهند.

ممکن است تلاش‌ها بر سر میز غذا و یا در حمام سخت و زمان‌بر باشد، اما در طولانی مدت می‌توانند تاثیر بزرگی داشته باشند. با اجازه‌ دادن به کودک برای مشارکت در انجام کارهای مربوط به خود در سنین اولیه، حس کامل بودن و ارزش شخصی او را تقویت می‌کنیم.

به عنوان بزرگسال یا والدین کودک خردسال، می‌توانید به ارتباط فیزیکی کودک با دیگران هم توجه کنید. زمانی که خویشاوندان، دوستان یا غریبه‌ها میخواهند کودکان را در آغوش بگیرند یا ببوسند چگونه برخورد کنیم؟ شاید ما داریم از روی ادب- بدون اینکه بدانیم خودِ کودک چه حسی در مورد آن دارد- او را تشویق به این کار می‌کنیم. کودک را مجبور به بغل کردن، بوسیدن و در بغل نشستن نکنید. به جای دستور دادن به او که: حالا، برو  بغل مادربزگ بشین، از او بپرسید : آیا می‌خواهی بغل مادربزرگ بشینی؟ این کار به کودک کمک می‌کند که درک کند که اگر نمی‌خواهد مجبور نیست به افراد دیگر نزدیک شود. همچنین به وی کمک می‌کند که از خودش بپرسد آیا نسبت به این کار احساس خوبی دارد یا نه، و با تعمیم آن به او کمک می کند که مرزها را تنظیم کند.

شما می‌توانید به صورت کلی در مورد اهمیت گوش کردن به افراد دیگر و احترام گذاشتن به آنچه می‌گویند و می‌خواهند، صحبت کنید. مثلاً احترام گذاشتن به فردی که می‌گوید: نه، نمی‌خواهم! نسبت به کاری که ‌کردی حس خوبی ندارم، این کار آدم را ناراحت یا عصبانی می‌کند یا می‌ترساند.

کودکانی که یاد می‌گیرند به پیام‌های دیگران واکنش نشان دهند، همانطور هم می‌آموزند که به احساساتشان گوش داده و مرزهایی برای خود تعریف کنند.

زمانی که کودک، چهار یا پنج ساله است، می‌توانیم این موضوع را مطرح کنیم که ممکن است افرادی باشند که بخواهند “کارهای نادرستی” انجام دهند. سعی کنید راهی پیدا کنید که راجع به این مساله با کودک بدون اینکه او را بترسانید صحبت کنید. می‌توانید به او توضیح دهید که اگر کسی کاری با بدن شما انجام می‌دهد یا می‌خواهد انجام دهد که شما دوست ندارید، می‌توانید بگویید نه! و می‌توانید به بزرگترهای دیگر بگویید چه اتفاقی افتاده است. متأسفانه، شایع است که زمانی که کودکان خردسال قربانی سواستفاده جنسی می‌شوند، فرد آزارگر کسی است که کودکان وی را می‌شناسند و احتمالاً او را دوست دارند. بنابراین به‌جاست به کودکان یادآوری کنیم که اشکالی ندارد حتی به افرادی که برای‌شان اهمیت دارند نه بگویند، درست مانند زمانی که خواهر یا برادرتان می‌خواهد بازی کند و شما تمایل به بازی ندارید.

کودکان خردسال دوست دارند که بدن‌های یکدیگر را کشف کنند و بعضی مواقع به شیوه‌ای صمیمانه بازی می‌کنند. این بخشی طبیعی از روند رشد آنهاست. تا زمانی که سن و جثه‌ی کودکان همبازی به شکلی منطقی در یک سطح بوده و به نظر خودشان بازی بدون اشکال باشد، دلیلی برای نگرانی وجود ندارد. اما اگر کسی احساس بدی داشته باشد یا مرزها را رد کند، مداخله‌ی یک فرد بزرگسال مهم است.

ادامه دارد